اداره کتب و انتشارات

برای داوران و ویراستاران

حفظ و اعتلای تمامیّت علمی از طریق داوری سنجیده و هدایتِ مسئولانه ویراستاری

در انتشارات دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، داوران و ویراستاران نقش محوری در صیانت از ارزش علمی، اخلاقی و اجتماعی هر کتاب منتشرشده دارند. تخصص آنان تضمین می‌کند که هر دست‌نوشته بازتاب‌دهنده تعهد دانشگاه به دقت علمی، شفافیت، تناسب فرهنگی و اشاعه مسئولانه دانش باشد.

نقش داوران

از داوران دعوت می‌شود دست‌نوشته‌ها را بر اساس معیارهای تعیین‌شده در سیاست‌های رسمی دانشگاه، از جمله موارد زیر، ارزیابی کنند:

• آیین‌نامه شورای انتشارات.
• راهنمای آماده‌سازی کتاب.
• آیین‌نامه هوش مصنوعی برای نشر علمی.

داوران موارد زیر را ارزیابی می‌کنند:

• اصالت و سهم علمی اثر.
• ارتباط اثر با توانبخشی، سلامت اجتماعی و آموزش فراگیر.
• روشن بودن روایت و قابل‌دسترس بودن محتوا برای خانواده‌ها، مراقبان و متخصصان.
• رعایت اصول اخلاقی، دقت در استناددهی و استفاده صحیح از منابع.
• تناسب فرهنگی و زبانی، به‌ویژه در آثار ترجمه‌ای.

از داوران انتظار می‌رود:

• بازخورد سازنده، بی‌طرفانه و مبتنی بر شواهد ارائه دهند.
• محرمانگی و حقوق مالکیت فکری را رعایت کنند.
• هرگونه تعارض منافع را اعلام کنند.
• داوری را در بازه زمانی توافق‌شده تکمیل کنند.
• از بارگذاری دست‌نوشته‌ها در ابزارهای هوش مصنوعی خودداری کنند، چنان‌که در آیین‌نامه هوش مصنوعی الزامی شده است.

نقش ویراستاران

ویراستاران بر کل فرایند ارزیابی نظارت می‌کنند و اطمینان می‌یابند که هر دست‌نوشته مسیر داوری منصفانه، شفاف و اخلاق‌مدار را طی می‌کند.

مسئولیت‌های آنان شامل موارد زیر است:

• اطمینان از داوری هم‌تراز، مستقل و متوازن.
• ارتباط روشن، محترمانه و حرفه‌ای با نویسندگان.
• پاسداشت استقلال ویرایشی و پیشگیری از سوگیری.
• حمایت از داوران و رفع نگرانی‌های روش‌شناختی یا اخلاقی.
• اطمینان از انطباق با آیین‌نامه هوش مصنوعی، از جمله الزامات مربوط به افشا.
• ارائه توصیه‌های نهایی به شورای انتشارات.

استانداردهای اخلاقی

انتشارات دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی از استانداردهای زیر پیروی می‌کند:

• راهنمای اخلاقی COPE برای داوران همتا.
• آیین رفتار COPE برای ویراستاران.
• آیین‌نامه دانشگاهی هوش مصنوعی برای نشر علمی.

همه داوران و ویراستاران باید:

• از سرقت علمی، استناد اجباری یا ارزیابی سوگیرانه خودداری کنند.
• محرمانگی کامل را در سراسر فرایند داوری حفظ کنند.
• از داوری دست‌نوشته‌هایی که در آن‌ها تعارض منافع شخصی یا حرفه‌ای دارند، خودداری کنند.
• از استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای قضاوت علمی، ارزیابی نوآوری یا تصمیم‌گیری خودداری کنند.
• هرگونه استفاده مجاز از هوش مصنوعی، مانند بررسی دستور زبان، را مطابق با سیاست مربوطه اعلام کنند.

فرم‌های ارزیابی

انتشارات دانشگاه برای تضمین انصاف، شفافیت و یکدستی، از فرم‌های ارزیابی ساختاریافته و استاندارد استفاده می‌کند.

• فرم ارزیابی کتاب تألیفی

این فرم، داوران را در ارزیابی موارد زیر راهنمایی می‌کند:

• اصالت علمی.
• انسجام مفهومی.
• کیفیت نگارش و قابل‌دسترس بودن متن.
• دقت استنادها و منابع.
• ارتباط اثر با مأموریت دانشگاه.

از داوران تشویق می‌شود نظرهای خود را به‌صورت صفحه‌محور و همراه با توصیه‌های روشن ارائه دهند.

فرم ارزیابی کتاب ترجمه‌ای

این فرم از ارزیابی موارد زیر پشتیبانی می‌کند:

• وفاداری به متن اصلی.
• اقتباس فرهنگی و زبانی.
• دقت اصطلاحات، داده‌ها و مفاهیم علمی.
• انطباق با راهنمای آماده‌سازی کتاب.

محرمانگی و حفاظت از داده‌ها

داوران و ویراستاران باید:

• همه دست‌نوشته‌ها را اسناد محرمانه تلقی کنند.
• از اشتراک‌گذاری یا ذخیره دست‌نوشته‌ها در بسترهای خارجی خودداری کنند.
• از بارگذاری متن کامل در سامانه‌های هوش مصنوعی خودداری کنند؛ این کار اکیداً ممنوع است.
• هرگونه نگرانی اخلاقی را به دفتر انتشارات گزارش دهند.

تعهد به ارتقای کیفیت و حفظِ احترام

انتشارات دانشگاه فرهنگ داوری را ارزشمند می‌داند؛ فرهنگی که:

• محترمانه باشد.
• فراگیر باشد.
• مبتنی بر شواهد باشد.
• حامی رشد نویسندگان باشد.

داوران و ویراستاران شرکای اساسی در تقویت اثرگذاری علمی و اجتماعی هر اثر منتشرشده هستند.